Giáo trình HỒI SỨC CẤP CỨU - Tập 1: Dành cho đối tượng bác sĩ nội trú và chuyên khoa I 1E 908p

 cuốn sách "Giáo trình Hồi sức cấp cứu - Tập 1" (Chủ biên: PGS.TS.BS. Đào Xuân Cơ và PGS.TS.BS. Đỗ Ngọc Sơn; Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội, 2026) được thiết kế làm tài liệu giảng dạy và học tập toàn diện cho đối tượng sau đại học (bác sĩ nội trú, chuyên khoa I) và sinh viên Y khoa.

Dưới đây là mô tả tổng quan nội dung sách bám sát theo cấu trúc 9 chương được giới thiệu trong mục lục:

Chương 1: Tuần hoàn

• Nội dung tổng quan: Tập trung vào các trạng thái suy sụp hệ tuần hoàn cấp tính và các biến cố tim mạch nguy hiểm thường gặp tại khoa hồi sức. Chương này cung cấp các hướng dẫn về chẩn đoán và xử trí các loại sốc (sốc nhiễm khuẩn, sốc tim, sốc phản vệ...), nhồi máu cơ tim cấp, rối loạn nhịp tim nặng, suy tim cấp và các phương pháp huyết động học nâng cao nhằm tối ưu hóa cung cấp oxy toàn thân ($DO_2$) và cung lượng tim ($CO$).

Chương 2: Hô hấp

• Nội dung tổng quan: Giải quyết các vấn đề suy hô hấp từ cấp tính đến tiến triển nặng. Trọng tâm của chương bao gồm chẩn đoán và quản lý Hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển ($ARDS$), đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính ($COPD$), hen phế quản nặng, tổn thương phổi cấp do các nguyên nhân khác nhau và thuyên tắc mạch phổi. Chương này cũng đi sâu vào nguyên lý và thực hành các liệu pháp hỗ trợ hô hấp như oxy dòng cao qua cannula mũi ($HFNC$), thông khí nhân tạo không xâm nhập và xâm nhập (thở máy).

Chương 3: Tiêu hóa

• Nội dung tổng quan: Hệ thống hóa cách tiếp cận và điều trị các bệnh lý cấp cứu thuộc hệ tiêu hóa và gan mật có nguy cơ tử vong cao. Nội dung chính gồm xử trí xuất huyết tiêu hóa nặng (do loét dạ dày tá tràng hoặc vỡ giãn tĩnh mạch thực quản), viêm tụy cấp nặng, suy gan cấp, hội chứng não gan, và tăng áp lực ổ bụng.

Chương 4: Thận – Nội tiết Chuyển hóa

• Nội dung tổng quan: Khảo sát các rối loạn chức năng thận cấp tính và thăng bằng kiềm toan, điện giải, nội tiết trong cơ thể bệnh nhân nặng. Chương này tập trung vào tổn thương thận cấp tính ($AKI$), tiêu chuẩn phân loại và chẩn đoán theo các hệ thống quốc tế (như KDIGO, AKIN), rối loạn điện giải nặng (natri, kali, canxi...), nhiễm toan ceton do đái tháo đường, suy thượng thận cấp và các cơn bão giáp trạng.

Chương 5: Nhiễm khuẩn

• Nội dung tổng quan: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về kiểm soát và điều trị các tình trạng nhiễm trùng nặng tại khoa Hồi sức. Nội dung bao gồm nhận diện và xử trí nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn theo các hướng dẫn cập nhật toàn cầu; quản lý các loại nhiễm khuẩn bệnh viện (nhiễm khuẩn huyết do đường truyền, nhiễm trùng tiết niệu do ống thông, viêm phổi liên quan đến thở máy); và chiến lược sử dụng kháng sinh hợp lý trước thách thức của vi khuẩn đa kháng thuốc (như vi khuẩn sinh men $ESBL$, $KPC$).

Chương 6: Huyết học

• Nội dung tổng quan: Tiếp cận các rối loạn đông cầm máu và biến cố huyết học trong hồi sức. Điểm nhấn của chương là chẩn đoán và xử trí Hội chứng đông máu nội quản rải rác ($DIC$), hội chứng tan máu tăng urê ($HUS$), giảm tiểu cầu do heparin ($HIT/HITT$), rối loạn đông máu do suy gan hoặc chấn thương nặng, cùng các nguyên tắc truyền máu và chế phẩm máu an toàn cho người bệnh nguy kịch.

Chương 7: Thần kinh – Cơ

• Nội dung tổng quan: Hướng dẫn xử trí các cấp cứu liên quan đến hệ thần kinh trung ương và ngoại biên ảnh hưởng đến chức năng sống. Nội dung bao gồm quản lý hôn mê/rối loạn ý thức, đột quỵ não cấp (nhồi máu não, xuất huyết não, xuất huyết dưới nhện), trạng thái động kinh liên tục, tăng áp lực nội sọ ($ICP$), tổn thương sợi trục lan tỏa ($DAI$), và các bệnh lý thần kinh - cơ gây suy hô hấp cấp như hội chứng Guillain-Barré ($GBS$), nhược cơ nặng.

Chương 8: Dinh dưỡng

• Nội dung tổng quan: Khẳng định tầm quan trọng của liệu pháp dinh dưỡng trong việc giảm tỷ lệ tử vong và thời gian nằm viện của bệnh nhân nặng. Chương này cung cấp các phương pháp đánh giá tình trạng dinh dưỡng (như đo điện trở kháng sinh học $BIA$, đo năng lượng gián tiếp $IC$) và thiết lập phác đồ nuôi dưỡng tối ưu qua đường tiêu hóa ($EN$) hoặc đường tĩnh mạch ($PN/CPN$) bám sát theo các khuyến cáo y khoa quốc tế (như ASPEN, ESPEN).

Chương 9: Thủ thuật – Kỹ thuật cao

• Nội dung tổng quan: Chương kết của tập 1 đi sâu vào các kỹ thuật can thiệp lâm sàng tiên tiến được thực hiện tại giường bệnh giúp cứu sống bệnh nhân khi các biện pháp điều trị nội khoa thông thường thất bại. Các kỹ thuật này bao gồm: đặt catheter tĩnh mạch trung tâm ($CVC$), động mạch; liệu pháp thay thế thận liên tục ($CRRT/CVVH/CVVHDF$); thay huyết tương ($TPE/ASFA$); lọc máu hấp phụ phân tử kép ($DPMAS$); và kỹ thuật cao cấp nhất là trao đổi oxy qua màng ngoài cơ thể ($ECMO$) cũng như đào thải $CO_2$ qua màng ngoài cơ thể ($ECCO_2R$).

Tập 1 của giáo trình này là một cẩm nang lâm sàng toàn diện, tích hợp cả nền tảng lý thuyết y học chuyên sâu lẫn các quy trình thực hành kỹ thuật hiện đại theo chuẩn quốc tế, rất phù hợp cho việc nâng cao năng lực thực hành thực tế cho các bác sĩ chuyên ngành Hồi sức cấp cứu và Chống độc.

Ebook Giáo trình HỒI SỨC CẤP CỨU - Tập 1: Dành cho đối tượng bác sĩ nội trú và chuyên khoa I 1E 908p

Cuốn "Giáo trình Hồi sức cấp cứu - Tập 1" mang lại nhiều giá trị và lợi ích thiết thực cho người học (bao gồm sinh viên y khoa, bác sĩ nội trú, bác sĩ chuyên khoa I và các bác sĩ lâm sàng):

1. Trang bị hệ thống kiến thức toàn diện, chuẩn hóa và cập nhật

• Bao quát toàn bộ các lĩnh vực cốt lõi: Sách cung cấp kiến thức từ 9 chương chuyên sâu, bao gồm đầy đủ các hệ cơ quan và vấn đề trọng yếu trong hồi sức tích cực như tuần hoàn, hô hấp, tiêu hóa, thận, nhiễm khuẩn, huyết học, thần kinh, dinh dưỡng và kỹ thuật cao.
• Cập nhật theo tiêu chuẩn quốc tế: Nội dung không chỉ dựa trên kinh nghiệm thực tiễn mà còn được tích hợp, cập nhật liên tục theo các hướng dẫn ($guidelines$) và tiêu chuẩn y khoa mới nhất từ các hiệp hội lớn trên thế giới (như KDIGO, ASFA, GOLD, GINA, ASPEN, ESPEN...).

2. Phát triển và nâng cao năng lực lâm sàng thực tế

• Cải thiện tư duy chẩn đoán và xử trí nhanh: Cấu trúc mỗi chương được trình bày rất rõ ràng, logic, giúp người học dễ dàng tiếp cận các khái niệm chuyên môn phức tạp. Từ đó, người học được rèn luyện khả năng phản xạ, đưa ra quyết định chẩn đoán và quản lý người bệnh chính xác trong các tình huống khẩn cấp đối mặt giữa sự sống và cái chết.
• Cung cấp kho báu từ kinh nghiệm thực tiễn: Bên cạnh lý thuyết, cuốn sách được đúc kết từ tâm huyết và nhiều năm kinh nghiệm điều trị trực tiếp tại giường bệnh của tập thể giảng viên, bác sĩ giàu kinh nghiệm thuộc Bộ môn Hồi sức Cấp cứu. Điều này giúp người học rút ngắn khoảng cách giữa "sách vở" và "thực tế lâm sàng".

3. Tiếp cận và làm chủ các thủ thuật, kỹ thuật hồi sức cao cấp

• Đối với các học viên sau đại học (bác sĩ nội trú, chuyên khoa I), chương cuối của cuốn sách là một lợi ích vượt trội. Sách cung cấp nền tảng để người học tiếp cận, hiểu rõ nguyên lý và chuẩn bị cho việc thực hành các kỹ thuật hiện đại, tiên tiến nhất hiện nay như: lọc máu liên tục ($CRRT$), thay huyết tương ($TPE$), kỹ thuật tim phổi nhân tạo ngoài cơ thể ($ECMO$), hay đào thải $CO_2$ qua màng ($ECCO_2R$)... Đây là những "vũ khí tối tân" ở tuyến đầu giúp cứu sống bệnh nhân nặng mà các phương pháp thông thường đã thất bại.

4. Tài liệu học tập và tra cứu lâu dài, đáng tin cậy

• Được biên soạn bởi Bộ môn Hồi sức Cấp cứu của Trường Đại học Y Dược – Đại học Quốc gia Hà Nội và được thẩm định xuất bản bởi một nhà xuất bản uy tín, cuốn sách là một tài liệu chính thống. Người học có thể sử dụng làm cẩm nang tra cứu nhanh ngay tại khoa phòng khi gặp các ca bệnh khó hoặc dùng làm nền tảng để phát triển các nghiên cứu khoa học chuyên sâu sau này.

"Giáo trình Hồi sức cấp cứu - Tập 1" được biên soạn hướng tới các nhóm đối tượng học tập và tra cứu cụ thể sau:

1. Đối tượng phục vụ chính (Mục tiêu cốt lõi)

Cuốn giáo trình được thiết kế với khung chương trình chuyên sâu nhằm đáp ứng nhu cầu giảng dạy và học tập cho bậc Sau đại học, bao gồm:

• Bác sĩ nội trú (BSNT): Những bác sĩ trẻ vừa tốt nghiệp, đang trong quá trình đào tạo chuyên sâu và thực hành liên tục 24/7 tại bệnh viện, cần một tài liệu có tính lâm sàng cực kỳ cao và cập nhật.
• Bác sĩ Chuyên khoa I (CKI): Các bác sĩ lâm sàng đang theo học chương trình nâng cao năng lực thực hành chuyên sâu về điều trị điều trị và xử trí bệnh nhân nặng.

2. Đối tượng mở rộng trong hệ thống đào tạo

• Sinh viên Y khoa (Y4 - Y6): Sinh viên đại học trong các học phần đi lâm sàng chuyên ngành Hồi sức cấp cứu và Chống độc. Cuốn sách giúp các bạn trang bị đầy đủ nền tảng lý thuyết và định hình tư duy xử trí các tình huống khẩn cấp trước khi ra trường.

3. Đối tượng tra cứu và thực hành lâm sàng

• Bác sĩ lâm sàng đang công tác tại các Khoa Hồi sức tích cực (ICU), Khoa Cấp cứu, Khoa Chống độc trên khắp cả nước. Đây là nguồn tài liệu tham khảo quý báu giúp các bác sĩ đang trực tiếp chiến đấu ở tuyến đầu cập nhật các hướng dẫn ($guidelines$) quốc tế và các kỹ thuật can thiệp cao cấp (như CRRT, ECMO) tại giường bệnh.
• Bác sĩ các chuyên khoa lân cận (Ngoại khoa, Gây mê hồi sức, Nội khoa, Tim mạch, Hô hấp...) cần phối hợp hội chẩn hoặc xử trí ban đầu cho những bệnh nhân có diễn biến nặng, suy đa tạng tại khoa phòng của mình.

Giáo trình được biên soạn bởi tập thể giảng viên và bác sĩ giàu kinh nghiệm của Bộ môn Hồi sức Cấp cứu – Trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội. 

Chủ biên

• PGS.TS.BS. Đào Xuân Cơ
• PGS.TS.BS. Đỗ Ngọc Sơn

Ban cố vấn & Viết lời tựa

• GS.TS.BS. Nguyễn Gia Bình – Chủ tịch Hội Hồi sức Cấp cứu và Chống độc Việt Nam (người viết Lời nói đầu cho giáo trình).

Các tác giả tham gia biên soạn

Đội ngũ viết bài gồm nhiều phó giáo sư, tiến sĩ, thạc sĩ và bác sĩ nội trú đang trực tiếp giảng dạy và điều trị tại các bệnh viện tuyến trung ương:

Các Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ:

• PGS.TS.BS. Lương Quốc Chính
• PGS.TS.BS. Đặng Thị Xuân
• PGS.TS.BS. Lưu Quang Thùy
• PGS.TS.BS. Đỗ Duy Cường
• PGS.TS.BS. Nguyễn Tuấn Tùng

Các Tiến sĩ, Bác sĩ:

• TS.BS. Nguyễn Hữu Quân
• TS.BS. Nguyễn Công Tấn
• TS.BS. Bùi Văn Cường
• TS.BS. Trần Thu Trang
• TS.BS. Phạm Thế Thạch
• TS.BS. Bùi Thị Hương Giang
• TS.BS. Lê Quang Thuận
• TS.BS. Trần Hữu Thông
• TS.BS. Nguyễn Thế Anh
• TS.BS. Nghiêm Nguyệt Thu
• TS.BS. Đào Việt Phương

Các Bác sĩ Chuyên khoa II & Thạc sĩ:

• BSCKII. Vũ Hải Vinh
• BSCKII. Nghiêm Thị Phương Hồng
• ThS.BS. Hồ Đức Triều
• ThS.BS. Vương Xuân Toàn
• ThS.BS. Hoàng Tuấn Phong
• ThS.BS. Nguyễn Thảo Trang
• ThS.BS. Nguyễn Đình Thuyên

Đội ngũ Bác sĩ Nội trú (BSNT):

• ThS.BSNT. Nguyễn Văn Trọng (kiêm nhiệm vai trò Thư ký của cuốn sách)
• ThS.BSNT. Nguyễn Văn Huy
• ThS.BSNT. Nguyễn Tú Anh
• ThS.BSNT. Trịnh Thế Anh
• ThS.BSNT. Trần Hồng Công
• ThS.BSNT. Nguyễn Minh Hiếu
• ThS.BSNT. Nguyễn Hà Hải Trang

Thư ký

• ThS.BSNT. Nguyễn Văn Trọng